DE WERELD NU

Een gerijpte beschaving moet vallen

Oorlog of dictatuur 7

Ons maatschappelijk vooruitgangssyndroom gaat er van uit dat een beschaving als de onze zo hoog is dat het alleen nog maar beter kan. Maar de geschiedenis geeft indicaties van het tegendeel.

Een belangrijke vraag die historici elkaar vaak stellen is waarom een bepaalde beschaving toch ten onder ging? In de 19e eeuw luidde het antwoord daarop: doordat ze decadent werden. Dat antwoord heeft na de Tweede Wereldoorlog sterk aan populariteit ingeboet, niet in het minst doordat we – vanuit het perspectief van die 19e-eeuwse historici – zèlf al aardig aan het afglijden waren. Nieuwe historici zochten het elders. Maar valt die huidige decadentie, met de huidige hysterie van identiteitsontkenners, multiculturele relativisten en Black Lives Matter-neuroten zo prominent op de culturele agenda nog te ontkennen dan? Het is een vraag die dergelijke neuroten alleen zelf tegen zullen spreken.

Een ander kenmerk van decadentie is de zwakte van het leiderschap. Opnieuw, dit staat niet ter discussie. Werkelijk leiderschap is verboden, niet in het minst doordat de waan van de dag zich a priori al verzet tegen leiderschap an sich. Wie zich manifesteert als leider is al op voorhand zó verdacht dat er uiteindelijk niets resteert dan een retraite op dat vermaledijde Rottumeroog. Het maaiveld kan niet glad genoeg geschoren worden.

De Europese beschaving is veel ouder, maar van een zekere bewuste gemeenschappelijkheid is niet langer dan circa 4 à 500 jaar sprake. De Renaissance is een beter ijkpunt dan wat dan ook, omdat de gemeenschappelijkheid die met haar verspreiding ontstond niet per se religieus geïnspireerd was. Met het ontstaan van een intellectuele voorhoede die over de volle breedte van Europa discussieerde over hoe het leven geleefd dient te worden ontstond een gemeenschappelijkheid die daar voor ontbrak.

Daarmee werd de basis gelegd voor decadentie, aangezien weekheid van hart het eerste symptoom van een decadente wereld is. De compassie van het christelijke middeleeuwse wereldbeeld was er wel in theorie, maar niet of nauwelijks in de praktijk. Gaandeweg werd die invoelendheid na het aflopen van de Europese godsdienstoorlogen een essentieel onderdeel van filosofische discussies, en waar dat uiteindelijk toe leiden kan zien we dagelijks om ons heen.

En nu? We beleven een tijd waarin een harde aanpak van de groeiende migratiedrang van kansen zoekenden die het minder hebben dan wij noodzakelijk is. Als we overleven willen, wat ik steeds vaker betwijfel. De massa die op ons af komt kan alleen met harde hand worden bestreden; het beste toont zich dat in de doodsverachting waarmee men de overstek van Libië naar Italië maakt, of door de wijze waarop hoge hekken rond de Spaanse exclaves Ceuta en Melilla worden genomen. Maar dat is een notie die zo ver af ligt van de huidige leidende klassen dat het voor hen onvoorstelbaar is. Het is daarom zinloos te verwachten dat het ooit door dringen zal.

De kracht van een beschaving toont zich in haar vermogen zichzelf te verdedigen. Maar onze Europese cultuur is zó ver gerijpt, dat zij te zacht voor verzet geworden is. De tijd dat wij van de boom der beschaving zullen vallen lijkt nabij.

7 reacties

  1. Thomas schreef:

    Mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa et cum spirito tuo.

  2. Bob Fleumer schreef:

    Het lijkt gek aan te nemen dat de kosmos zich zal ontwikkelen in de chaos van de islam, wat een verkwisting van wat ons ten dienste staat!

  3. G. Gonggrijp schreef:

    Grappig, ik heb net “Der Untergang des Abendlandes” van Spengler doorgeploegd, met de nodige naslagwerken er bij, want die oude Duitse academici waren ongelooflijk erudiet, en dat hij het was wilde hij laten weten ook. Volgens hem wacht elke beschaving na de intrede in de fase der civilisatie onvermijdelijk de ondergang. Met de westerse beschaving zou het rond het jaar 2000 afgelopen zijn. Dat valt dus weer mee. Maar inderdaad, de natuurlijke drang tot zelfbehoud lijkt anno 2018 geheel verdwenen.

  4. Nikolaos schreef:

    Nikolaos heeft soms het idee dat het trauma van de laatste oorlog nooit goed verwerkt is.

    Een hoop mensen werken zich dood voor zaken die misschien toch niet zo belangrijk zijn of onmogelijk zijn. De een voor materiële zaken, het interessantst vind ik al die verre reizen. Gaan de mensen ergens naartoe of ergens vandaan? Waar zou de focus liggen? En iedereen die belast wordt werkt in principe voor het oplossen van de wereldproblemen. Wat een onmogelijke opgave is als je het mij vraagt.

    De immigratie wordt niet ingedamt omdat het voor bepaalde mensen te veel aan de nazi-ideologie doet denken. Voor andere mensen heeft het te maken met het voorgaande dat ik zei.

    Binnenkort is het weer 4 mei en ik vraag me dan ook af waar al die mensen aan denken. Als ik terugdenk aan de lessen op school heb ik het idee dat niemand echt weet wat er toen gebeurde en wat de effecten zijn na de oorlog; ook nu. Met andere woorden wat doen we eigenlijk op zo’n dag? Zijn we er echt mee bezig of is het meer uiterlijk vertoon?

    Of zeg ik nu iets raars?

  5. Cool Pete schreef:

    Heel goed artikel.

    We zien dit allemaal aankomen ……

    De Westerse beschaving heeft deze wereld opgebouwd.
    Overbevolking en geboorte-overschot veroorzaken de problemen.

    Ons verdedigen en doorgaan met opbouwen – eerst hier, daarna daar,
    – voor de komende generaties …………

  6. Juvenalis schreef:

    @Nikolaos
    Het lijkt mij een uitstekende vraag, waarvan ik vrees dat je voor een heel groot deel van de nog betrokken mensen de vinger op een zere plek legt.
    Anderzijds is het intussen wellicht te lang geleden, omdat wij niemand of iig steeds minder mensen kennen die het nog persoonlijk meegemaakt hebben. Het is geschiedenis uit minstens de tweede hand geworden, en zoiets maakt altijd minder indruk dan wie verhalen kan uit eigen ervaring. Voor de laatste overlevenden moet dat een bitter gelag zijn, maar het is ook een consequentie van een lang leven. Dat bedoel ik niet onvriendelijk, verre van dat. Misschien moet je het zo zien: wie al zijn vrienden en kennissen ruim overleeft. zal veel begrafenissen bezoeken en die van hemzelf zal het minst bezocht zijn van allen (familierelaties zijn hierin buiten de orde van wat ik bedoel).

    @G.Gongrijp
    Ik heb Spengler niet gelezen, maar mij is vaak verteld dat ik dat had moeten doen. Misschien vrees ik dat het een feest van herkenning zal worden? Wel zijn veel schrijvers waarvan ik veel gelezen heb goed met hem bekend, zodat ik uit de tweede hand wellicht meer heb meegekregen dan ik zelf besef.

    @Cool Pete
    Het is raar, maar een beschaving die haar drive verloren heeft, lijkt alles te zullen verliezen. Maar natuurlijk hoop ik dat ik daar ongelijk in heb, en zelf zal ik niet bij de pakken gaan neerzitten.

  7. Nikolaos schreef:

    Goede vraag Iuvenalis. Nou ik weet het ook niet maar moest eraan denken toen ik over PTSS las. Dat men in het trauma blijft hangen als het verkeerd of niet verwerkt wordt. Ik denk ook dat de beste lessen te vinden zijn in dat waar niet over gesproken wordt.

    Ik moest ook denken aan al die videospelletjes en films die erover gemaakt zijn. Vaak kijk je dan vanuit het perspectief van een (verzets)held.

    Terwijl de meeste mensen, als je het mij vraagt, machteloze bystanders waren.

    Als ik de tijd en de woorden heb zet ik het wel onder een van jouw stukjes Iuvenalis. 🙂

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *