DE WERELD NU

Breivik – geweld en politieke verdachtmakingen

terreur, Breivik 11

Op 24/8/12 schreef Nausicaa Marbe over Breivik en over de Nederlandse reacties op diens moordorgie op dat eilandje Utoya, voor de Noorse kust.

Waar ze zich nogal boos over maakte is over het verband dat door onze progressieve medeburgers werd gelegd tussen Breivik en Geert Wilders. Maar Wilders is zo evident tegen het gebruik van geweld en zo duidelijk zelf slachtoffer van geweldsdreiging, dat wie hem met Breivik op een lijn stelt, zelf wel van lotje getikt moet zijn.

Er kan weinig twijfel over bestaan dat Breivik niet normaal is, maar dat was de vraag niet. De vraag was of hij wist wat hij deed toen hij aan het moorden sloeg en uit alles blijkt dat hij dat prima wist en dat hij dus terecht veroordeeld is tot de maximum straf die Noorwegen kent. Wie zich zorgen maakt dat hij ooit weer vrij komt kan gerust zijn. Er schijnen middelen te zijn in Noorwegen om de straf te verlengen. Niet helemaal koosjer, als je mij vraagt, vanuit rechtsstatelijk standpunt bekeken, maar onder deze omstandigheden wel geruststellend.

Breivik beschouwde zich als een martelaar, net als veel moordenaars van moslim huize, op wie hij wel wat lijkt. Hij vindt wat hij gedaan heeft verdedigbaar en zelfs heilzaam. Hij beweert ook dat hij bij zinnen was toen hij het deed. De feiten wil hij niet ontkennen. Met de straf heeft hij in zoverre vrede dat hij daar de voorkeur aan geeft boven opsluiting als krankzinnige. Als ik rechter was geweest en het Noorse recht had die mogelijkheid gekend, dan had ik ze hem allebei gegeven èn straf èn krankzinnigenopsluiting, want ze lijken me hier allebei van toepassing.

De nabestaanden hadden net als Breivik zelf een voorkeur voor straf boven de krankzinnigeninrichting, omdat ze vonden dat het evil was wat Breivik had gedaan. Ik ben dat met ze eens en ook dat dit door straf wel tot uiting komt en door een opsluiting als krankzinnige niet. Die man in Engeland die zijn huis met zijn kinderen erin in brand had gestoken, om ze spectaculair te kunnen redden, die had TBS horen te krijgen. De redding mislukte en de vijf kinderen verbrandden.

Zo’n man moet geen levenslang krijgen, die is meer ongelooflijk stom dan slecht zoals Breivik. Toch zou ik bij Breivik de combinatie TBS en gevangenis veiliger gevonden hebben, want dat verlengen van een straf boven de wettelijke maat lijkt me toch wat onzeker, los van het feit dat daarbij de wet niet helemaal serieus lijkt te worden genomen.

Het was opmerkelijk dat de media en het internet bol bleven staan van de moordpartij in Noorwegen, die op zich geen grotere of andere betekenis had dan die in Alphen aan de Rijn of dan eerdere schietpartijen in Duitsland en Amerika. Het lijkt me in elk geval geen reden voor polderjournalisten om hun politieke tegenstanders de maat te nemen.

Of Anders Breivik gek is of niet is een kwestie van definitie. Beschouw je iemand pas als gek als hij cognitief het contact met de buitenwereld kwijt is, dan is Breivik niet gek. Reken je tot krankzinnigheid ook het onvermogen om normatief met de buitenwereld te communiceren dan is hij wel degelijk gek. Persoonlijk vind ik de ruimere definitie de juiste. Het is in elk geval wat we bedoelden vroeger als we zeiden dat Hitler krankzinnig moest zijn geweest. De Italianen zagen hem zo en hebben in het tweede deel van de oorlog hun best gedaan om zich van Duitsland te distantiëren.

Franco, die om de donder niet gek was, deed dat al eerder en heeft met zijn vaste voornemen om uit de buurt van Duitsland te blijven Hitler regelmatig tot wanhoop gedreven. Van Franco had hij meer last dan van veel tegenstanders schijnt hij ooit gezegd te hebben en dat was ook zo.

Discussies over de vraag of Breivik zonder de politieke opvattingen van Wilders en andere rechtse politici ook tot zijn daad zou zijn gekomen hebben even veel zin als de vraag of hij met ander weer misschien thuis zou zijn gebleven. Wilders is geen oorzaak. Geen causa efficiens en geen causa proxima, gewoon geen oorzaak en wie anders beweert is een haatzaaier.

Dat de politie bij de aanslag van Breivik laks is opgetreden en dat men tientallen levens had kunnen redden wanneer er alerter gereageerd was, staat wel vast. Dat dit gedrag onprofessioneel was en dat men er van hogerhand op had horen te reageren ook. Maar dat betekent nog niet dat er een strafrechtelijke vervolging van de politie plaats had moeten vinden. De politiemensen hebben niet boosaardig en crimineel gehandeld, wel laks en onzorgvuldig. Ze hebben, voor zover mij bekend, geen strafbare feiten gepleegd. Daarom is strafrechtelijke vervolging terecht achterwege gebleven.

Een vervolging zou de aard van het strafrecht hebben miskend dat immers bedoeld is om ernstige normafwijkingen te bestraffen die de rechtsorde hebben aangetast. De Noorse hoogleraar organisatiewetenschappen Gottschalk vond het toch belangrijk dat er in dit geval wel politiemensen strafrechtelijk waren vervolgd ook al zou er waarschijnlijk niemand uiteindelijk zijn veroordeeld. Dan wordt de handelswijze van de politie in deze zaak toch in het openbaar tegen het licht gehouden, meende hij en dat zou hij bevredigend vinden.

Deze Gottschalk is wel geen strafrechtjurist, maar men kan dit soort opvattingen ook wel horen in strafrechtkringen. Het is zeker waar dat ook de enkele vervolging door normale mensen al als een vorm van straf wordt ervaren. De zegswijze dat iemand een vrijspraak te zijnen laste heeft komt niet uit de lucht vallen. Dat ervaren van een vervolging als straf geldt zeker voor een politieman, voor wie het verschil tussen een verdachte en een veroordeelde veel minder duidelijk is dan voor een officier of advocaat. Hoe dan ook, een vervolging is niet als straf bedoeld en de vervolging van iemand van wie men weet dat hij zal worden vrijgesproken is onrechtmatig.

Er zijn andere middelen om het publiek duidelijk te maken wat er is gebeurd en wat er fout is gelopen. Een enquête met openbare hoorzittingen bijvoorbeeld en getuigenverklaringen onder ede. Dat is evenmin prettig voor de betrokkenen en het voldoet aan het terechte verlangen van de nabestaanden dat er niets de doofpot in gaat. Maar laten we toch vooral het strafrecht zuiver houden. Dat schiet al aan alle kanten tekort en door het zo te misbruiken maken we het alleen maar erger.

De moordenaar van Oslo had in zijn manifest Wilders een paar keer genoemd in positieve zin en daarom vonden diens linkse tegenstanders dat hij verantwoordelijkheid droeg voor het Noorse geweld. Wie de Volkskrant van 26/7/11 leest, merkt dat de meesten dat op een subtielere manier doen dan ik het hier zeg. Ze overwegen hardop en uitgebreid dat de Noor Breivik en Wilders een soort broertjes zijn om dan te besluiten met de conclusie dat guilt by association niet hun ding is. Wel dat Wilders nog eens goed moet nadenken over het onheil dat zijn gedachtegoed kennelijk kan aanrichten.

Van Baar, een rechtse columnist, voorspelde dat Noorwegen Wilders stemmen ging kosten. Dat is wat al die progressieve journalisten hoopten en waar ze graag hun bijdrage aan wilden leveren. Ik heb nog nooit op Wilders gestemd maar ben van plan dat een volgende keer maar eens wel te gaan doen, omdat ik meen dat dit soort kritiek op hem frauduleus is en dat wat tegengas op zijn plaats zou zijn.

Persoonlijk geloof ik wel degelijk dat wanneer iemand haat preekt hij geweld zal oogsten. Wanneer imams zeggen dat homo’s varkens zijn en van de hoogste toren gegooid moeten worden dan hebben homo’s die door moslims in elkaar geramd worden die imam wel degelijk iets te verwijten.

Die imam heeft het aan zich zelf te wijten wanneer iemand dan vervolgens zegt dat mensen zoals hij hier niet thuis horen en dat zij beter weer vertrekken kunnen naar waar ze vandaan komen. Ook al heeft zo ’n imam de Nederlandse nationaliteit en zou dat een reden moeten zijn om hem hier te houden. Hij kan zich niet met een beroep op de godsdienstvrijheid onttrekken aan zijn verantwoordelijkheid in elk geval, wanneer een gelovige doet wat hij hem tijdens een gebedsdienst heeft aangeraden.

Wat U in geen van de Volkskrantstukken na de moord van Breivik lezen kon, is dat Wilders tegen geweld is, nooit heeft nagelaten om het te veroordelen als het tegen moslims werd gericht en het zeker ook zou veroordelen wanneer iemand hier in Nederland geweld tegen de PvdA zou gebruiken.

Toen na de moord op Theo van Gogh opvallend zichtbare politiebewaking voor de deur van Job Cohen stond op de Herengracht, was dat niet om hem tegen de aanhang van Wilders te beschermen. Ik woonde toen in die buurt en heb dat toen voor de zekerheid eens gevraagd aan een van de agenten daar, die het lachend van de hand wees. Cohen werd beschermd omdat hij zo heette en dus voor iedereen kenbaar een jood was.

Ik vind nog steeds dat het niet aangaat dat een meerderheid van linkse journalisten Wilders het geweld in Noorwegen in zijn schoenen schoven. Het haat zaaien en discrimineren dat door Schalken c.s. was geconstateerd, is door het OM en door de Rechtbank van tafel geveegd.

Als er in het eerste Wildersproces, die televisievertoning, een ding is komen vast te staan dan is het dat Wilders een normale parlementariër is, dat zijn partij er geen milities op na houdt, ook geen bedenkelijk verleden heeft, maar gewoon vindt dat de PvdA het sinds de zestiger jaren slecht gedaan heeft. Daarnaast ook dat er hier teveel moslims zijn komen wonen. Wilders zegt met recht dat de immigratie, op een schaal als we die hier hebben meegemaakt, aan de PvdA te wijten valt, naast nog heel wat andere zaken, die ons niet bevallen.

Dat mensen als Breivik misschien ook in Nederland voorkomen en als ze stemmen bij verkiezingen op de SP of op Wilders stemmen, zegt niet dat die partijen voor hun geweld aanspreekbaar zijn. Het geweld in Noorwegen is van hetzelfde kaliber als dat van Volkert van der Graaf en van de aanslagplegers van de Twin Towers en in Frankrijk.

De moord op Pim Fortuijn valt aan de dierenactivisten te verwijten, omdat die activisten tot geweld opriepen. En het geweld van de islamisten kan aan hun woordvoerders worden verweten om dezelfde redenen. Maar het geweld van Breivik is niet de schuld van Wilders.

Wat in de krant had horen te staan is dat verzet tegenover een politiek waar men het niet mee eens zich op twee manieren kan uiten. Op een democratische manier zoals die van Wilders of op een gewelddadige manier zoals die van Breivik en Van der Graaf. Een grotere tegenstelling is niet denkbaar.


Dit essay verscheen eerder op het Blog van Toon Kasdorp

Op zijn manier is Anders Breivik wel degelijk een begrip geworden. Meer over hem, zijn gevolgen en navolgers vindt u hier.

11 reacties

  1. D. G. Neree schreef:

    Juist door zulke valse vergelijkingen te trekken creëren de media terroristen, mensen die zich niet gehoord voelen. Breivik is dus 100 x eerder een product van de leugens in de media dan van “populistische” ideeën.

  2. Grapjas schreef:

    Waarom Links zo boos was over Breivik? Het is onwenselijk dat een Nationalist zich bedient van Linkse terreur. Het verzet kent vele vormen- maar links gaat oogsten wat het heeft gezaaid de laatste 100 jaar. Links bracht ons Mao, Hitler, Stalin en vele anderen. Links moet wennen aan het idee dat de rekening opgemaakt is. En dat ze gaan boeten.

  3. Grapjas schreef:

    Voor de goede orde; ik geloof in een natuurlijk recht op zelfverdediging. Geweld dus indien vereist voor het eigen overleven. En gezien Links dat openlijk bedreigt, heb ik geen enkele wroeging die voorkomt mijzelf tegen die extremisten te verdedigen, of mijn cultuur ertegen te verdedigen. Wie aanvalt kan geweld verwachten- toch, Links? Zie Fortuyn. Wat de media en elite dwarszit, is dat het langzaamaan ‘ Rechts’ is dat zich begint te verdedigen. Geweld van Links is immers dik in orde- zie de SS van hedendaags Links, de AFA en de Internationale Socialisten. ‘Tijden, die veranderen’ , zong links in de ’70’s. En ja- die GAAN veranderen. Eindelijk. Ten koste van anti-Westers ‘ Links’, dat is.

  4. Johan P schreef:

    Wijlen de heer Kasdorp had bij voorkeur gezien dat er een combinatie van TBS en celstraf was opgelegd.
    Hoewel daar wat voor is te zeggen (en er zeker wat voor te zeggen is dat Breivik in zekere mate krankzinnig is) dient men te kijken naar de volgende zaken
    1 – was het bewust gepland? Antwoord is ja
    2 – was hij zich bewust van zijn handelen, was het overdacht of een daad van verstandverbijstering? Breivik zelf geeft aan dat hij het naast het plannen ook bewust heeft uitgevoerd
    3 – is de man in staat om verstandelik te handelen? Het antwoord hier is ook ‘ja’. Dat zijn redening erachter wereldvreemd is wil niet zeggen dat hij krankzinnig is en op dat punt verschil ik van mening met de auteur.

    Wat mij betreft betekenen deze 3 punten dat het gaat om een persoon die niet in een beschaafde samenleving hoort. En voor dit soort acties zou ik dan ook zeker de doodstraf gerechtvaardigd vinden, al is het maar omdat het in mijn opinie niet terecht is om de samenleving op te zadelen met de kosten voor een levenslange opsluiting, iets waarvan ik persoonlijk vind dat het een stuk onmenselijker is dan een snelle dood.

  5. Hannibal schreef:

    @Johan P
    Toon Kasdorp was geen tegenstander van de doodstraf, in tegendeel. Anderzijds is het een beschaafd gebruik (h)erkende waanzinnigen niet te executeren. Hoewel ik er persoonlijk in dit geval niet tegen was geweest. Maar ik geloof niet dat dat te bespreken de bedoeling van dit stuk was.

  6. Ravian schreef:

    Wie links en islamitisch extremisme zaait zal Breiviks oogsten…

  7. Cool Pete schreef:

    @Ravian : juist.

    Wat was de oorzaak van Breiviks aanslagen ?
    Omvolking en afbraak, door socialisme + islam.

  8. BegrensEuropa! schreef:

    Dit stuk ging over Breivik. Breivik verzette zich tegen de islam door een aantal van hen te vermoorden die zijns inziens politiek verantwoordelijk zijn voor het toelaten van de islam. Wilders verzet zich ook tegen de islam. Hij benoemt de vele problemen ervan. Hij doet dat op vreedzame wijze en beroept zich op humanistische en verlichtingswaarden. Kasdorp beweert dat een imam die homo’s dood wenst tijdens een gebedsdienst zich niet met een beroep op de godsdienstvrijheid kan onttrekken aan zijn verantwoordelijkheid als getinte jongeren vervolgens homo’s in elkaar rammen. Dat is interessant. Maar die veroordeling laat wel lang op zich wachten. Het probleem is dat de wet niet voorziet in een godsdienst als de islam, terwijl dat wel zou moeten, gezien de grote mate van gewelddadig en onmaatschappelijk gedrag die erdoor wordt aangemoedigd dan wel geeist.

  9. Ezel schreef:

    Dus rechts terrorisme bestaat niet en is eigenlijk de schuld van links. En hitler was links en Franco eigenlijk ook. En Stalin is rechts want Poetin is gek op Stalin en is ook rechts want Poetin houdt niet van links. En nu ga ik even deze omgevallen boekenkast van me afduwen. En met verdiepen in Trollensproken van Grapjas

  10. Cool Pete schreef:

    @Ezel : iets analyseren in oorzaak en gevolg,
    betekent niet, dat gezegd wordt : “bestaat [ dus ] niet”, of : “links=rechts” of “rechts=links”.

    Zo komen we nergens. Er moet opgebouwd worden.

  11. BegrensEuropa! schreef:

    @Ezel 22 december 2019 om 13:02 Je loopt vast in een semantisch moeras. Je verwart links met rechts, staatsterreur met terrorisme, terrorisme met de daad van een eenling, en dat weer met bepaalde opvattingen over de islam bij bepaalde politieke partijen of personen, die nog nooit hebben gepleit voor het opheffen van de rechtsstaat. Ik ga Grapjas niet verdedigen, maar ik snap tenminste wat hij bedoelt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.