DE WERELD NU

Uitgesteld leven? SER ontdekt desintegratie middenklasse

Toeslagenaffaire, NL2021, Val van Rutte3

De SER komt vandaag met een rapport, over “Uitgesteld leven”, meldde de NOS gisteravond op Teletext. Het berichtje was vanmorgen al verdwenen. Dan weet u het wel.

Het is namelijk slecht nieuws, zowel voor het kabinet als voor andere beleidsmakers in Nederland. Toen ik er naar keek vroeg ik me af of men bij de SER de implicaties wel begrijpt? Het is weinig minder dan een erkenning dat het beleid dat de afgelopen vijftien jaar is gevoerd de middenklassen in ons land heeft vernietigend door de opvolging en instroom van onderaf sterk te bemoeilijken. Iedereen mag tegenwoordig dan hoogopgeleid zijn, maar slechts weinigen zijn in staat een salaris te verwerven dat je bij die status verwacht.

Het Teletext-berichtje dat de NOS er over schreef gisteravond leek zelfs een beschuldigende vinger te wijzen naar de jongeren zelf, die een uitgesteld leven zouden verkiezen boven de veilige gezapigheid van de lagere middenklassen met een huisje-boompje-beestje. Jongeren dit, jongeren dat. Dat impliceert ten minste een eigen keus. Het is ook wel een beetje de schuld van de arbeidsmarkt en studieschulden, maar toch vooral een eigen keuze is de indruk die je er aan over houdt:

Uitgesteld leven

Dat beeld dat hier geschapen werd deugt niet. Zoals vaker zien we op de NOS-site een heel ander beeld naar voren komen. Daaruit blijkt dat de mogelijkheden worden beperkt:

Volgens de SER bereiken millennials later in hun leven mijlpalen zoals het kopen van een huis, het starten van een gezin en het opbouwen van een pensioen dan eerdere generaties. “Deze mensen leven een uitgesteld leven”, zegt SER-voorzitter Mariëtte Hamer.
Het uitstelgedrag is deels een gevolg van de economische realiteit (mijn vet, H.). Jongeren hebben vaker dan vroeger een flexbaan en krijgen gemiddeld pas op hun 27ste een vast contract, drie jaar later dan tien jaar geleden. Hierdoor verdienen ze minder en bouwen ze minder pensioen op.

Maar ook ‘het grootkapitaal’ krijgt een veeg uit de pan, terwijl je je de realiteitszin daarvan af vraagt:

Door studieschuld en tijdelijke contracten krijgen jongeren bovendien moeilijker een hypotheek en zijn ze aangewezen op dure huurwoningen in de vrije sector. Hierdoor gaat een groter deel van hun inkomen naar woonlasten. Ze verlaten gemiddeld later het ouderlijk huis en kopen later dan eerdere generaties hun eerste woning.
Dat komt ook doordat steeds meer huizen worden opgekocht door beleggers, die de woningen vervolgens verhuren. Dit laat minder woningen over voor starters én drijft prijzen op.

Het is goedkoop om het grootkapitaal alvast de schuld te geven, maar het argument deugt niet. Je kunt niet èn aangewezen zijn op dure woningen in de vrije sector èn later het ouderlijk huis verlaten als oorzaken aanvoeren. Dit riekt eenvoudig naar omstandigheden die minder gunstig zijn dan die voorheen waren. Goedkope hypotheken? Die bestaan nauwelijks nog. Vroeger kreeg je die al als je een vaste baan had, welke dan ook. De rest kwam vanzelf. Met het bestrijden van hypotheekbubbels is de weg naar een eigen huis er niet eenvoudiger op geworden. Ander punt dat ik niet genoemd zie: sparen gebeurt nauwelijks nog, en dat valt de jeugdigen weliswaar aan te rekenen, maar het is hen ook niet geleerd. Zeker aangezien sparen het nemen van een voorschot is op een latere hypotheek. Maar eigen geld meebrengen als je je eerste huis gaat kopen? Het is zeldzaam geworden, evenals goede startbanen waarmee voor banken nog voldoende economische zekerheid is om een hypotheek te verschaffen.

Maar waarom wordt sparen al langere tijd niet meer gestimuleerd? Omdat het uitgeven van geld goed is voor de economie! De SER heeft hier boter op haar hoofd. Wat dat betreft ben ik het naar de letter eens met de woorden van Hamer hierover:

Hamer pleit voor het instellen van een generatietoets bij het maken van nieuwe wetten. “Als je bijvoorbeeld het leenstelsel neemt. Je zou dan niet alleen moeten kijken naar de effecten op het onderwijs, maar ook naar wat het betekent voor de rest van de levens van jongeren. Wat betekent het voor een krijgen van een baan. Wat betekent het voor je psychische gestel dat je een schuld opbouwt.”

Maar ik noteer dat de geest hiervan is losgelaten door de overheid, en haar korte termijn belangen. Daarover heeft de SER jarenlang gezwegen of is genegeerd. Een tweede punt van datzelfde laken: iedereen studeert veel langer dan vroeger, maar heel veel slimmer en beter opgeleid is de bevolking vaak niet als zij eindelijk klaar is met een opleiding. Wel breder, dieper maar zelden. Zoals ik hierboven al opmerkte: hogere diploma’s vertalen zich niet in hogere startsalarissen. Integendeel eigenlijk, want velen moeten beginnen met flexbanen, en de levenslange zekerheid van een betrekking – die ooit bestond – is volledig verdwenen. En omdat voor van alles wel iets geleend kan worden, is de aandrang iets opzij te leggen voor wat je later kopen wilt een anachronisme geworden.

Dat laatste heeft ook alles te maken met prioriteiten. Het leven moet zo snel mogelijk ten volle geleefd worden, en daarvoor wordt geleend. Tegen de klippen op. Dat er daarna te weinig krediet over blijft voor het starten van een veiliger leven, daartoe ontbreekt het besef op jongere leeftijd vaak. Tegen dat alles op orde is, is men een aantal jaren verder. Essentieel is dat overheidsbeleid hieraan wel degelijk schuld draagt. Zij stimuleert het hedonistische gedrag op jongere leeftijd omdat een uitgesteld leven haar in economisch opzicht extra marges geeft. Op korte termijn. Langer studeren is namelijk ook minder werkloosheid. Dat dat een aantal jaren later de ruggengraat van de maatschappij blijkt te hebben aangetast had niet als verrassing mogen komen.

Dit is een belangrijk politiek probleem, dat door de overheid te lang is genegeerd. Dat de SER jarenlang veel aan statuur verloor maakt het lastig dat verloren terrein te herwinnen, maar meer benul van de manier waarop zaken in elkaar grijpen is voor de huidige politiek geen overbodige luxe. Een moderne maatschappij zonder stevige middenklasse is een experiment dat me een heel ongemakkelijk gevoel geeft, en soms meen ik al te ontwaren dat die middenklasse al veel verder verdwenen is dan de statistieken ons vertellen.

8 reacties

  1. Grapjas schreef:

    ‘Sparen’ behelst ‘ overig loon’.
    Dankzij het smerigste nivelleringsproject ooit- de euro- is dat over. Mijn loon gehalveerd, de prijzen 1 op 1 over van gulden naar euro. ER IS GEEN GELD OM TE SPAREN. Tel daarbij op dat er sinds 2002 zo’n 1.5 miljoen RUIFVRETERS erbij zijn gekomen, en de socialisten de macht hebben sinds de jaren 70- en snap dat wij gedoemd zijn zonder volksopstand. De eilite veraadde de eugen volkeren ten bate van een waanbeeld.

  2. El Cid schreef:

    Met dank aan Rutte en de PVDA zitten we nu met een “flexibele”arbeidsmarkt die zich nog het best laat omschrijven met: dagloners.

    Heerlijk voor de werkgevers- al die slaafjes die je zo weer kwijt kan. Slecht voor de samenleving als geheel want geen zekerheid ,geen hypotheek.

    Dan de euro. Die is fijn voor alle rijke mensen die exporteren en fijn voor de afnemers in Griekenland en Spanje. Dat er door diezelfde euro geen rente meer is, leidt tot een kapitaalvlucht naar vastgoed. En dus weer geen woningen voor de arbeiders met daglonen. Daar sta je dan met je “hoge” opleiding waar je flink voor hebt geleend.

    En dan laat ik de kosten van de immigratie nog maar even buiten beschouwing. Dat merken de “jongeren” wel als ze straks tot hun 83te mogen werken voor Ali en Fatima.

    Rutte liegt dan wel dat hij geen visie heeft. Rutte heeft de middenklasse (bourgeoisie) definitief kapot weten te maken. De marxisten zagen dat het goed was… Als ik Rutte zie dan denk ik altijd aan de dichtstbijzijnde lantarenpaal en een touw..

  3. DavidManstra schreef:

    Opvallend is dat het SER verhaal feitelijk is toegespitst op de ‘gestudeerden’. Lager of middelbaar opgeleiden komen eigenlijk niet eens meer in de vergelijking voor. En dat zijn de ECHTE verliezers in dit verhaal: de toekomstige modalen. Die bouwen echt niks meer op: geen baan, geen woning, geen pensioen, geen toekomst.

  4. BegrensEuropa! schreef:

    Bij dit soort berichtjes en rapportjes vraag ik me ten zeerste af hoe kritisch de SER mag zijn. MAG zijn. Het hele regeringsbeleid van Rutte I, II en III in alle facetten is er namelijk op gericht geweest om dit probleem te creeren. El Cid zegt het duidelijk: flexwerk, geen hypotheek, geen rente door ECB, kapitaalvlucht en witwassen in vastgoed, criminiele ‘sector’ in handen van migranten, massaimmigratie (2,5 miljoen extra nederlanders in 25 jaar tijd), energietransitie, geen betaalbare huurwoningen.

  5. carthago schreef:

    .NL regenten en zakkenvullers contracteren alleen nog vakkenvullers.De beste toekomst voor jongstel .NL is bevallen bij Dr.Groom In Khartoem en als statushouder een schuldenvrije en verzorgde levenslange
    vakantie te beginnen in shithole.nl.
    Ik verzin het niet.

  6. Niets is wat het lijkt schreef:

    De (r)overheid is van alles te verwijten, maar het is ook nodig naar het eigen handelen van de hedendaagse jongeren te kijken. Zo’n ventje poneerde een tijd geleden nog: maximaal lenen en maximaal leven. Dat zegt het wel zo’n beetje. Ook als sparen niet meer loont in de zin van geldvermeerdering door rente, is het nog steeds noodzakelijk een buffer op te bouwen. Voor een borg als je gaat huren, wat meer als aanbetaling op een koopwoning, inrichting enz. Mag je dan niet meer naar (peperdure) festivals? Tuurlijk. Balans is het toverwoord.
    Enne….. wij kochten begin 70er jaren een huis. Je kon toen 70 of 80% van de EXECUTIEwaarde financieren, de rest moest je aan eigen geld hebben, en de hypotheekrente was 14%!!! Nix verbouwing meefinancieren.
    We begonnen dus in een huurwoning in wat nu een achterstandswijk genoemd zou worden, driehoog achter, waar we in de stad waar we woonden toen ook nog een woonvergunning voor moesten hebben, met gekregen meubelen, zonder veel comfort, en werkten en spaarden ons een paar jaar het lazarus.
    Net zoals al onze vrienden en kennissen.
    Ik zie nu om me heen, dat jongeren direct het beste van alles willen. Mag, maar dat is vaak onrealistisch.
    Een toontje lager, en niet voortdurend doen alsof de babyboomers alles in de schoot geworpen hebben gekregen, zou ook niet misstaan.

  7. Johan P schreef:

    Eens met Grapjas.
    Voor een alleenstaande is het sowieso vrijwel onmogelijk om te sparen.
    Ik heb altijd anderhalve baan gehad (kon 20 uur per week betaald met een hobby bezig zijn naast een 40 urige werkweek). Dat extra geld werd in het begin besteed aan sparen, abonnementen op een aantal tijdschriften en 2 kranten, een tweedehands auto, aanvullende verzekeringen en reizen. Geen probleem.
    Maar na de invoering van de Euro werd het besteedbaar inkomen steeds minder. Minder reizen, kranten opgezegd, tijdschriften opgezegd, aanvullende verzekeringen opgezegd, later de auto de deur uitgedaan en helemaal niet meer reizen, ik had die anderhalve baan nodig om rond te komen. En nee, dus GEEN dure auto, geen TV in huis, geen verslavingen, geen buitensporige boodschappen (huishoudboekjes van de laatste 20 jaar laten een heel erg stabiel patroon van boodschappen zien waar weinig echte veranderingen in plaatsvinden). WEL steeds hogere vaste lasten voor dezelfde posten. Dus de kosten van leven zijn nogal verhoogd en dat is de overheid aan te merken.

    Maar ik wil direct toegeven dat de jeugd nooit meer is geleerd om te sparen. Waarom ieder jaar een nieuwe generatie mobiele telefoon? Waarom €200,- /maand aan telefoonkosten voor dat kreng?
    Maar ook hier speelt de overheid een rol in. De opleiding op school laat te wensen over. Deugden als sparen worden niet meer aangeleerd. Basis van rekenen is vrijwel onbekend en dus is het lastig om een huishoudboekje bij te houden. En ook dergelijke basale kennis wordt niet meer aangeleerd. Wel allerlei vormen van voor-, na- en tussentijdse opvang, wel allerlei onzin als diversiteit, maar geen basisvaardigheden die iemand in staat stellen een normaal patroon van uitgaven te vormen.

  8. Ravian schreef:

    Ik zal het nog eens anders vertellen.
    Ergens na de tweede wereldoorlog arriveerde de mechanische revolutie in de Nederlandse huishoudens.
    Het gevolg was dat moeder tijd kreeg voor andere dingen dan wassen en schrobben, en dus ging moeder voor halve dagen werken.
    Dat waren extra centen, waar je als gezin leuke dingen mee kon doen, zoals een huis kopen.
    En als ze dan eenmaal zo’n huis hadden dan gingen de woonlasten jaarlijks met zo’n drie procent (de inflatie) omlaag, waardoor ze dan nog meer centen overhielden om te sparen en leuke dingen mee te doen.
    Aldus ontworstelde het hardwerkende deel van het klootjesvolk zich aan de armoede, en werd “rijk” en welvarend.

    Helaas bestond er ook nog een andere deel van het klootjesvolk, een deel dat geen zin had in hard werken, maar toen de luxe artikelen eenmaal Nederland binnen begonnen te rollen deze WEL graag wou hebben.
    Gelukkig bestond er voor deze luilakken een politieke stroming “socialisme” genaamd, die verkondigde dat mensen die te lui waren om te werken net zo veel recht hadden op alle mooie spullen dan mensen die niet te lui waren om te werken.
    De vertegenwoordigers van die stroming waren lieden als “Ome Joop” die zeiden: Geen zorgen jongens, wij gaan “de rijken” wel even pakken, en alles “eerlijk” herverdelen.

    En dus gingen de luilakken, en een flink aantal hele domme niet luilakken, op de “socialisten” stemmen, die eerst groep voor de gratis centen, en die tweede groep van wegen het “goede gevoel”.
    Aldus kwamen de socialisten aan de macht, begonnen de harde werkers steeds zwaarder te belasten, deelden de aldus verworven centen uit onder hun luilakken aanhang, en wisten op die manier de macht te behouden.
    Dat “cunning plan” ging mis toen de moeders, om de rekeningen toch betaald te krijgen, van halve op hele dagen werken overstapten.
    Moeders die hele dagen werken hebben namelijk geen tijd voor kindertjes, het gevolg daarvan was een stagnerende bevolkingsgroei, en dus een verlaging van de belastingopbrengsten.
    Gezien “socialisten” gewend zijn om niet de tering naar de nering te zetten maar de nering naar de tering te zetten gingen de belastingen op werken dus nog verder omhoog. waardoor er een neerwaartse spiraal ontstond. Het gevolg hiervan was dat steeds meer van de bovenvermelde domme niet luilakken, door geldgebrek, de oogkleppen afvielen, waardoor de kiezersbasis voor de “socialisten” slonk.

    Die “socialisten” waren echter niet voor een gat te vangen; dan importeerden ze toch gewoon, met als excuus de stagnerende bevolkingsgroei, een hoop nieuwe gegarandeerd arme en domme burgers!
    Aldus kwam de import van de “gastarbeiders” op gang, met als achterliggende gedachte deze nooit meer naar huis te laten gaan.
    Dat ging dan een tijdje goed, totdat eind vorige eeuw, geheel onverwachts, het “socialisme” nogal publiekelijk op de fles ging en men, om de resterende domme niet luilakken niet kwijt te raken, snel het “groene milieu geloof” uit vond.
    Dat had onverwacht succes, er bleken, buiten de vertrouwde luilakken en domme niet luilakken kudde, heel erg veel niet socialistische domme hardwerkende mensen te zijn die in de groene kerk een mooie vervanger zagen van de christelijke kerk.

    Ondertussen was, van wegen all “leuke dingen voor linkse mensen” die bekostigd moesten worden, de belastingdruk zover gestegen dat tegen de tijd dat het gemiddelde koppel een huis wist te financieren, en aan het stichten van een gezin toe kwam, de vrouwelijk helft inmiddels aan de menopauze begonnen was.
    De daaruit voortkomende afname van de bevolkingsgroei benodigde drastische actie, en dus kwam de massale import van vluchteling op gang; niet enkel dom maar ook nog lui stemvee, wat wil je nog meer!
    Tot slot moet je dan enkel nog regelen dat al deze nieuwe armoedzaaiers niet rijk worden, want dan stemmen ze niet meer op je, en dus sprong men tevens op de “door mensen veroorzaakte opwarming van de aarde” (tegenwoordig door mensen veroorzaakte klimaat verandering”) boot.
    En die houd niet enkel de armen arm, die maakt ook de hardwerkende “rijken” arm, win-win!

    Wat ze echter niet beseffen is dat socialisme enkel werkt totdat je door het geld van de werkenden heen bent.
    En we zijn, met werkende mensen die zich geen eigen dak boven hun hoofd meer kunnen permitteren, en zich in steeds grotere aantallen bij de voedselbank melden, inmiddels het punt waarop je nog ongestraft belastingen omhoog kunt schroeven ruim gepasseerd.
    Wat daar uiteindelijk uit voortkomt is de totale ineenstorting van de huidige maatschappij.
    En dan zal alsnog IEDEREEN moeten gaan werken, en niet voor “leuke dingen” maar gewoon voor de primaire levensbehoeften.
    Dat is namelijk waar “socialisme” altijd in eindigt; iedereen even arm, behalve een klein groepje dat net iets gelijker is dan de rest, wat dan in weelde baad over de ruggen van hen die in ellende leven.
    Fijn systeem hè, dat socialisme.