DE WERELD NU

Post politiek – waarom stemmen geen zin heeft

post politiek

Politiek is heden ten dage steeds meer een vreemde gewaarwording, waarin men regels naar believen verbuigt en negeert. Het landsbestuur is post politiek geworden.

Han van der Horst schreef een goed artikeltje voor Joop waarin hij op de olifant in de kamer wijst: het overgrote deel van het electoraat is op 18 maart 2015 (Provinciale Statenverkiezingen) thuisgebleven. Ik behoor tot die groep van niet-stemmers en in onderstaande analyse van de hedendaagse politiek geef ik mijn redenen om thuis te blijven.

Toen politiek nog democratisch, ideologisch en politiek was en stemmen nog betekenis had
Ik ben opgegroeid tijdens de Koude Oorlog toen de politiek werd gedomineerd door de strijd tussen de twee ideologieën van enerzijds het liberalisme en kapitalisme en anderzijds het socialisme en communisme en eigenlijk ook tussen enerzijds de ideologieën van liberalisme en socialisme en anderzijds de anti-ideologie van het conservatisme.

Deze strijd werd niet alleen in het parlement gestreden maar ook wel buiten het parlement waar onder meer anarchisten voor hun idealen streden. De politiek in mijn tijd was democratisch, ideologisch en politiek. Het was democratisch omdat de politieke krachten vanuit het volk kwamen: de ideologieën werden gedragen door de massa’s.

De politieke strijd was de strijd van de bevolking en de uitkomsten van verkiezingen hadden de potentie de richting van de ontwikkeling van de maatschappij te veranderen. Het was ideologisch, omdat de strijd een strijd tussen grote verhalen betrof over wat de beste maatschappijvorm is, gebaseerd op doordachte opvattingen over de mens, maatschappij en politiek. Halve bibliotheken vol theorie ondersteunden de verschillende politieke richtingen.

De inzet van de politieke strijd was niets minder dan idealen en de bestemming van de natie. Het was politiek omdat het een echte strijd was, parlementair en buitenparlementair, resulterend in grote betrokkenheid bij verkiezingen en zelfs terreur en oorlog, maar altijd gevoerd op inhoud want op basis van idealen en visie op het algemeen belang.

De huidige overgangsperiode
Ofschoon we momenteel in een overgangsperiode zitten, heeft de onzekere toekomst (nog) niet geleid tot een politieke strijd tussen nieuwe ideologieën met verschillende visies welke toekomst het waard is om voor te vechten. De huidige politiek is wat historici en filosofen wel post-democratisch, post-ideologisch en post-politiek te noemen. Wat zij aanduiden houdt verband met elkaar, zodat een en ander met elkaar overlapt, maar enigszins op gekunstelde wijze van elkaar gescheiden bedoel ik hiermee het volgende.

De huidige politiek is post-democratisch
Zij is post-democratisch omdat de invloed van de burger op politieke beslissingen tanende is. Enerzijds is politiek in hoge mate technocratisch geworden waarbij politici hun beslissingen baseren op wetenschappelijke rapporten in plaats van de passies en idealen (de ‘onderbuik’) van de bevolking en anderzijds is de invloed van de markt en diens machtige spelers allesoverheersend geworden zodat de economie de politiek bepaalt in plaats van andersom.

Daarnaast heeft de internationalisering en Europese integratie, resulterend in een afbraak van de natiestaat en complexe gelaagde machtsstructuren, de burger van de politiek vervreemd. Zijn vertrouwde, direct aan te spreken overheid is terug getreden en ervoor in de plaats ziet hij zich geplaatst tegenover obscure machten als de markt en Europese technocraten die hij niet heeft gekozen en niet kan aanspreken.

Bovendien leidt het Nederlandse systeem tot bijna een schijndemocratie indien, zoals tegenwoordig het geval, vele partijen een coalitie moeten aangaan om een meerderheid te kunnen verwerven, nu de burger geen stem heeft in die coalitievorming: op basis van de uitslag van de verkiezingen zijn alle kleuren nog mogelijk – een rechts kabinet, een middenkabinet en een links kabinet – maar de burger heeft geen invloed welke kleur het wordt hetgeen de democratie tot een farce maakt. De beslissende stem is niet aan de burger maar aan de politieke elite.

In de praktijk zien we dat altijd dezelfde gevestigde of ‘ervaren’ partijen samen een coalitie vormen, zodat het beleid sinds WO II ook nooit wezenlijk is veranderd. Hoeveel de PvdA ook verliest en D66 of de VVD ook wint, we krijgen toch altijd weer in wezen dezelfde PvdA-D’6-CDA-VVD-coalitie en dus een voortzetting van het vorige beleid.

Het politieke beleid zal hooguit kunnen veranderen als de SP of de PVV in hun eentje de meerderheid krijgt – reden waarom dergelijke nieuwe partijen steevast enorm worden gedemoniseerd door de gevestigde partijen en de media die altijd op de hand zijn van die gevestigde partijen in plaats van dat ze die partijen als ‘vierde macht’ kritisch controleren – en zelfs dat is twijfelachtig omdat deze partijen zich meer voordoen als outsiders en oppositie dan dat ze het werkelijk zijn.

Ook nu het kabinet[1] zelfs met haar gedoogpartners D66, CU en SGP haar meerderheid in de Eerste Kamer kwijt is, twijfelt toch eigenlijk niemand dat het kabinet gewoon kan doorgaan: immers, aan de linkerkant staat GroenLinks al klaar en aan de rechterkant staat het CDA al klaar om het kabinet bij alle wetsvoorstellen toch nog aan de meerderheid te helpen.

Economen roemen Nederland dan ook om zijn aantrekkelijk investeringsklimaat: verkiezingsuitslagen hebben in Nederland immers nooit enig meetbaar effect op het politieke beleid, hetgeen een paradijs voor investeerders geeft omdat die politieke zekerheid wensen en is daarmee gunstig voor de economie maar rampzalig voor de democratie. Net als in een schijndemocratie als Noord-Korea of Syrië maakt dat de Nederlandse verkiezingen meer tot een ritueel – een bevestiging van de macht – dan een democratische factor van belang.

De huidige politiek is post-ideologisch
Zij is post-ideologisch omdat de politiek geen strijd tussen idealen, toekomstvisies en opvattingen over de aard van de mens en samenleving is, maar slechts nog een onderhandelen over het gewenste beleid betreft. De doelen zijn voor iedereen min of meer gelijk: behoud van veiligheid en welvaart (en liefst nog een beetje meer veiligheid en welvaart).

De discussie is beperkt tot de vraag wat daarvoor de beste maatregelen zijn. Zo steigerde de VVD-achterban bij het PvdA-plan om een inkomensafhankelijke zorgpremie in te voeren, waardoor dat plan werd vervangen door een hogere belasting voor de rijken middenklasse: hetzelfde nivelleringsresultaat maar dan slechts op een iets andere manier bewerkstelligd.

Het feit dat de ideologisch zo uiteenlopende partijen als de SGP en D’66 hetzelfde kabinetsbeleid steunen, geeft al aan hoe klein de verschillen werkelijk zijn. Alleen de politieke fijnproever ziet de verschillen tussen de partijen. Nederlandse politiek heeft een hoog ‘op de winkel passen’-gehalte: men verwacht bijvoorbeeld dat de economische groei met 1% zal afnemen hetgeen de verschillende partijen prikkelt tot het voorstellen van maatregelen om die krimp op te vangen.

Nederlandse politiek gaat over keuzes als de duur en hoogte van een WW-uitkering en of je 100 of 130 km/u op de snelweg mag. Het is vooral een aldoor reageren op wat er gebeurt – of de beurzen omlaag of omhoog gaan, wat de VS doet, wat woede opwekt bij veel Nederlanders – waardoor de politiek een hoog ‘waan van de dag’-gehalte heeft bij gebrek aan visie en het grote verhaal.

Nederlandse politiek leidt niet maar reageert, gaat van incident naar incident in plaats van dat zij de blik op het ideaal houdt en de natie de weg wijst. Alle partijen lijken op elkaar omdat ze allemaal kleurloos – hun ideologische veren hebben afgeschud – en zonder visie en inhoud zijn. Het is wat Nietzsche ‘kleine’ politiek noemt.

De huidige politiek is post-politiek
Zij is post-politiek omdat het geen echte passievolle strijd meer is maar een zakelijk en neutraal afwegen van belangen en inschatten van risico’s – hetgeen de weg heeft vrijgemaakt voor technocraten als politieke leiders. Voor zover er strijd is, is het een strijd tussen particuliere belangen in plaats van idealen en de visie op het algemene belang. Ideologische strijd heeft plaats gemaakt voor consumentisme en lobbyisme.

Voor zover politiek nog democratisch is heeft het een hoog ‘u vraagt wij draaien’-gehalte, resulterend in populisme en one-issue-partijen. Men streeft niet naar het algemene belang maar naar een zo groot mogelijke tevreden achterban. Elke particuliere groep waarvan belangen mogelijk onvoldoende worden behartigd (of vindt dat de belangen van een andere groep juist overvloedig worden behartigd) krijgt een eigen partij: er ontstaat een bejaardenpartij, een dierenpartij, een anti-immigratiepartij, etc.

Maar de winnaars in dit post-politieke spel zijn waarschijnlijk de rijkere en dus machtigere lobby-groepen die achter de schermen bij de grote partijen veelal succesvol lobbyen voor hun belangen en de democratie fundamenteel corrumperen.

Conclusie
Kortom, ofschoon we in een zeer spannende tijd leven en de toekomst zeer onzeker, is het niet de moeite om te gaan stemmen. De burger heeft immers uiteindelijk toch geen stem in de beslissende stap die bepaalt wat voor kabinet of beleid we krijgen. En zelfs als hij dat wel zou hebben, dan loont het de moeite nog niet omdat alle partijen kleur- en visieloos zijn en in hoge mate inwisselbaar.

Er wordt slechts kleine politiek bedreven waarbij de grote kwesties, zoals Europese integratie, buiten de verkiezingsstrijd worden gehouden en wellicht ook te groot zijn voor de visieloze Nederlandse politiek. De politieke strijd is ten slotte vervangen door ogenschijnlijk neutraal technocratisch bestuur, die zich slechts baseert op de ‘feiten’, alsmede gecorrumpeerd tot een spel van niet altijd transparante belangengroepen c.q. een ordinaire machtsstrijd achter de schermen in plaats van een publieke, democratische strijd om de juiste visie op het algemene belang.

Politiek anno 2015 is een circus om de poppetjes geworden – zal Samsom moeten vertrekken nu de PvdA zo fors heeft verloren? – en is daarmee voor velen een aantrekkelijk spektakel om naar te kijken en misschien ook nog interessant voor historici en politieke analisten, maar met democratie heeft het allemaal niet meer zo veel te maken. De burger heeft het nakijken en blijft dus thuis.


  1. Dit kabinet was Rutte2, de coalitie PvdA-VVD (2012-2017).

Dit essay verscheen eerder op GebandVanJoop.

Meer van Alexander van Gouwen op VoL vindt u hier.

5 reacties

  1. carthago schreef:

    80 % van het stemvee in .NL stemt nooit , maar volgt en gehoorzaamt slechts de aanwijzingen van het kartel bij verkiezingen. Gaaf land.

  2. Gerrit Joost schreef:

    De TEE dendert door zonder stations. Brussel maakt de dienstregeling. Voor de vorm mag een parlement nog over sommige wissels op het traject stemmen en over de kleur van het uniform van het treinpersoneel. De rest is bepaald. Europese wetgeving wordt erdoor gedrukt. Het goud, de pensioenpotten worden overgeheveld naar de ECB. De creditcard van de Staat is ook al weggegeven. De duimschroeven worden met smoes van de “Covid pandemie” langzaam aangedraaid. Volksopstand en NEXIT.

  3. Johan P schreef:

    Deels oneens. Er is wel degelijk een strijd tussen ideologieen aan de gang, maar deze is al vrijwel voorbij omdat de ideologie van wereldwijd communisme al bijna gewonnen heeft. En zoals altijd met extreem extreem linkse grepen naar de macht zien we nu al de voorbereidingen tot totale controle en overheersing, die binnen korte tijd zal worden uitgebreid met uitsluiting van andersdenkenden en niet veel later met afvoering of opsluiting. Wie denkt dat het niet zo ver zal komen moet maar eens goed kijken naar wat er de laatste 18 maanden is gebeurd en hoe volgzaam de meeste mensen zijn. Reken niet op de grote massa om voor je op te komen.

    Die ideologie zal dan vrij binnenkort een andere strijd aan moeten gaan, namelijk die met islam, waarvan ze meent die te controleren, wat een blunder van enorme proporties is.

    Wel eens dat stemmen eigenlijk geen zin heeft. Dat is dan ook de reden dat er een nieuw stelsel zou moeten komen, maar met de oprukkende islam gaat dat nu niet veel zin meer hebben.
    Pas als de westerse blanke man zijn trots hervindt en de hele meute politici ophangt en de islam stopt kan er daarna weer wat worden opgebouwd

  4. Youp schreef:

    Slecht stuk. Duidelijk geschreven door een (voormalige) sociaaldemocraat. De verwarring dampt je tegemoet. Iemand die eerst net doet alsof er nog verschil is tussen links en rechts, om daarna toe te geven dat die verschillen wel erg klein geworden zijn. En dat is juist. De links/rechts discussies zijn verdwenen. Er heeft een consensus plaatsgevonden: wat marktwerking en kapitalisme om de centjes te verdienen, vervolgens een grote staat met veel herverdeling om het verschil tussen arm en rijk te beperken en wat elementaire services te leveren. Alle partijen onderschrijven dit. Zowel de populisten als de globalisten. Maar dat wil niet zeggen dat er geen ideologische basis zit onder de technocratie. Waar de technocratie naartoe wil kun je lezen in de toekomstvisies van het WEF en de 17 SDG. Overigens is de relatie tussen een technocratie en de wetenschap meer complex dan hier wordt voorgesteld. Alleen wetenschap die klimaat- en coronahysterie bedrijft wordt beloond en beluisterd. De rest niet tot nauwelijks.

    Verder zijn partijen als de PvdA en het CDA nagenoeg irrelevant tegenwoordig. Heb je wel eens naar een verkiezingsuitslag of peiling gekeken? De meest recente van peil.nl: VVD heeft 35 zetels, D66 heeft er 20 en de PVV 16. PvdA staat op 11 en het CDA op 7, gelijk met de CU en BBB. Dat wil niet zeggen dat we een rechts kabinet hebben omdat VVD en D66 de GL agenda voor een groot deel uitvoeren. Er zijn nog maar twee partijen: het globalistenkartel en de populisten: PVV en FvD. De SP zit in een interne strijd of ze een arbeiderspartij zijn of zich toch maar gaan aansluiten bij woke links en de globalisten.

    Overigens was democratie ook in de jaren 70 en 80 een vergissing. Ja, je kon eindeloze discussies voeren over economie. Maar het is net zo goed krankzinnig om eerst windmolens te bouwen, de belastingen te verdubbelen, ondernemerschap te bestraffen om vier jaar later de windmolens af te breken, de belastingen te verlagen en ondernemerschap weer aan te moedigen.

    De democratie is dood en moet vervangen worden. Zeker nu een demissionair kabinet de Grondwet overtreedt op een manier dat ze het ding net zo goed in reepjes kunnen scheuren en in het toilet ophangen. Nu de Tweede Kamer, wiens taak het is de regering te controleren, weigert diezelfde regering tot de orde te roepen.

  5. Johan P schreef:

    @Youp
    Alweer deels oneens. Democratie werkt wel, maar men zou het kiesstelsel moeten herzien.
    Mensen die geen inkomsten hebben en leven van een uitkering zouden niet mogen stemmen. Pensionado’s uiteraard wel, mits die een minimaal 30 jaar arbeidsverleden hebben.
    Het idee dat mensen die niet meebetalen wel meebeslissen over het besteden van geld dat niet door hen is opgebracht is volkomen van de zotte. Zou men een dergelijke beperking invoeren dan is het ook heel snel afgelopen met de linkse onzin, domweg omdat er geen stemmen voor zijn.
    Dit zie je ook hier in de VS trouwens. De belastingvrije voet is erg hoog en houdt in dat ruwweg 50% van de bevolking helemaal geen inkomsten belasting betaalt. De zogenaamde superrijken, de top 5%, betaalt 40% van alle inkomstenbelastingen.
    Dat wil niet zeggen dat er niet wat gesleuteld kan worden aan het systeem omdat excessen in rijkdom een probleem zijn (zie KillBill en zijn ideeen dat hij god is) maar wel dat er een probleem is met het feit dat er veel te veel mensen zijn die leven van de arbeid van anderen.