DE WERELD NU

Open Brief: geachte heer Brenninkmeijer, u laat zich misbruiken

Financieele Dagblad, Open Brief 2

Onlangs publiceerde online magazine Wynia’s Week een artikel over de instelling door het kabinet van de Adviescommissie Burgerbetrokkenheid bij het klimaatbeleid. Vandaar dat Syp Wynia deze Open Brief schreef.Geachte heer Brenninkmeijer,

U bent voorzitter van die commissie. Wij hadden in dat verband nog wat vragen uitstaan bij de minister van Economische Zaken en Klimaat, Bas van ’t Wout, en bij de voorzitter van het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord, Ed Nijpels. Dat overleg valt overigens ook onder de verantwoordelijkheid van de minister.

Dat is nog eens burgerparticipatie!
We vroegen met name wie er in de ‘klankbordgroep’ met ‘deskundigen en betrokkenen’ zitten, die blijkens de brief van de minister van 25 januari 2021 door het ‘Voortgangsoverleg’ onder leiding van Nijpels is ingesteld om mee te denken met uw commissie. Niet alleen de woordvoerder van Nijpels, maar ook de woordvoerder van de minister kon of wilde aanvankelijk niet zeggen wie er in die klankbordgroep zitten. Terwijl de minister toch echt schreef dat Nijpels c.s. ‘het initiatief [had] genomen om een klankbordgroep in te richten…’ etcetera.

Een groep van zes particulieren die zich ‘Bureau Burgerberaad’ noemt meldt zelf deel uit te maken van de bedoelde ‘klankbordgroep’, maar heeft weer een eigen versie van de toedracht. Het Bureau Burgerberaad stelt door het ministerie te zijn betrokken bij de vormgeving van de Adviescommissie waar u nu voorzitter van bent. Dat is nog eens burgerparticipatie! Overigens reageerde ook het Bureau Burgerberaad, heel teleurstellend, niet op ons verzoek om inlichtingen over de samenstelling van de klankbordgroep. Volgens de minister bedacht door Nijpels om mee te denken met u, voorzitter van de Adviescommissie Burgerbetrokkenheid bij het klimaatbeleid.

Samenstelling klankbordgroep stelt niet gerust
Maar nu is er dan toch een reactie. Op de website van uw commissie staat een overzicht van wie er zit in de ‘klankbordgroep’ waarmee u als voorzitter van de commissie twee keer overlegt. Terzijde: dat lijkt misschien niet veel, maar u hebt als commissie maar een paar weken, want voor de verkiezingen van 17 maart moet uw advies al klaar zijn. Dan is twee keer overleg met zo’n klankbordgroep best veel. Het maakt de klankbordgroep tot een potentieel invloedrijke klankbordgroep.

Wij hebben daarom met belangstelling kennis genomen van de samenstelling van de klankbordgroep die uw adviescommissie bijstaat. Welnu, dat stelt niet gerust. Uw commissie bestaat zelf ruwweg uit ambtenaren die het klimaatbeleid – vriendelijk geformuleerd – aan de man moeten brengen, ijveraars voor meer klimaatbeleid en een enkele democratiedeskundige. De klankbordgroep die uw commissie bijstaat is van hetzelfde laken een pak.

Wie en wat zien we zoal in de klankbordgroep? We zien zowel particulieren, groepjes particulieren als samenwerkingsverbanden. De rode lijn in de samenstelling van de klankbordgroep is dat die bestaat uit ijveraars voor (meer) overheidsinterventie op klimaatgebied, plus wat personen en groepen die een herziening van de democratie wensen om dat mogelijk te maken. In het algemeen is het niet het verlangen naar een beter functioneren van de democratie dat overweegt, maar het verlangen om democratische obstakels voor (meer) klimaatbeleid weg te nemen.

Uw commissie moet de waan voeden dat burgers nu wel iets te zeggen krijgen
Dat is opvallend, waar u zelf, de voorzitter van deze Adviescommissie, eerder zo nadrukkelijk uw zorgen over de stand van de democratie in Nederland hebt uitgesproken. Coen de Jong citeerde u daarover onlangs in zijn artikel over Regentenland Nederland (waar de tegenmacht ontbreekt). Ik citeer De Jong:

Hoogleraar staatsrecht en voormalig ombudsman Alex Brenninkmeijer zei in een interview in Trouw op 31 december 2020 dat onze democratische rechtsstaat niet functioneert. Volgens hem leven we ‘in een land waar de wetgever, de uitvoerder én de rechtspraak structureel zijn vergeten dat het uitgangspunt van overheidshandelen moet zijn dat burgers behoorlijk worden behandeld.’

Bescherming van de grondrechten van burgers en de zekerheid van een behoorlijke behandeling door de staat bestaan volgens Brenninkmeijer in Nederland onvoldoende: ‘En daarin zijn we uniek in Europa. Onze wetten worden niet eens getoetst aan de grondwet. Daar begrijpen ze zelfs in een land als Polen niets van’. Brenninkmeijer was ook helder over de Nederlandse politieke cultuur: ‘Wij hebben in Nederland een regenteske benadering van het openbaar bestuur.

Kabinet en parlement kunnen wetten maken zonder zich ergens wat van aan te trekken.’ Om te concluderen: ‘We hebben een wetgever die zich niet aan de rechtsstaat houdt, een uitvoerder die de wet klakkeloos opvolgt (…) en een rechter die zich gouvernementeel opstelt en het beleid alleen maar bevestigt.’

In dat licht was het al teleurstellend, dat u bereid was voorzitter te worden van een Adviescommissie die in hoog tempo moet adviseren over burgerparticipatie, waar een volgend kabinet dan iets mee kan doen. Het was immers steeds duidelijk, dat het niet de zorg over de democratie was, die het huidige kabinet drijft bij het instellen van uw commissie, als wel de zorg dat er steeds meer weerstand is tegen het klimaatbeleid van het kabinet en er steeds meer ergernis is over het feit dat burgers in geen enkele fase serieus betrokken zijn bij de vorming en de uitvoering van dat klimaatbeleid. Uit alles blijkt, dat uw commissie de weg moet banen voor constructies die de waan moeten voeden dat burgers nu wel iets te zeggen krijgen over het beleid en de gevolgen.

Burgers hebben zich niet kunnen uitspreken
Het begint er al mee, dat u adviseert voor de formatie, dus voor de volgende coalitie en het volgende kabinet. Het probleem is nou juist dat de burgers, kiezers, via de klassieke route die hen in een parlementair stelsel zonder referendum ter beschikking staat, te weten: verkiezingen, zich hoegenaamd niet over het huidige en voorgenomen ingrijpende klimaatbeleid hebben kunnen uitspreken. Het speelde geen rol bij de vorige verkiezingen, ambities en instrumenten stonden niet in verkiezingsprogramma’s, er was geen debat over, nergens een afweging, niets over de gevolgen. Het was er zomaar.

Er was ook zomaar een parallel stelsel, RES, geheten, dat onder het mom van bottom-up de lokale en provinciale democratie passeert en top-down het kabinetsbeleid doorduwt. Het maakt burgers machteloos, murw en woedend. De ambtelijke projectleider van RES zit in uw Adviescommissie Burgerbetrokkenheid bij het klimaatbeleid. Hoe cynisch wil je het hebben?

Als er door de kabinetten-Rutte al pogingen zijn ondernomen om ‘draagvlak’ te vinden voor het klimaatbeleid, dan verliep dat via het organiseren van overleg met belanghebbende groepen en bedrijven en concluderende ‘akkoorden’. Weer stonden niet alleen de burgers, maar ook hun vertegenwoordigers, de gekozen volksvertegenwoordigers goeddeels buitenspel.

Ik raad u aan kennis te nemen van wat bijvoorbeeld Ruud Koole over deze systematische erosie van de Nederlandse democratie zegt. Wat voorzitter Nijpels herhaaldelijk zegt, is langs andere weg al minstens zo verontrustend. Hij acht het klimaat te belangrijk om aan de democratie over te laten. En het parlement, dat zou in zijn visie alleen moeten gaan over wie de rekening betaalt. Voor zover mij bekend is hij er nooit door zijn en uw opdrachtgever, de minister van Economische Zaken en Klimaat, voor op de vingers getikt. Dat kan er op wijzen dat de minister er net zo over denkt.

Schep niet een parallelle nepdemocratische nevenroute
De branches die door Nijpels werden en worden voorgezeten, zijn ook weer rijk vertegenwoordigd in de klankbordgroep die u als voorzitter bijstaat. Het is allemaal van hetzelfde: bedrijven, activisten, subsidies, geld van de Postcodeloterij, dwarsverbanden. Maar waar zijn de burgers die klaar zijn met de kosten van het klimaatbeleid, die zij doorgaans moeten dragen. Hoe is de weerstand tegen windmolens, zonneweiden en gesubsidieerde houtstook vertegenwoordigd? Steeds minder Nederlanders zien iets in het van het gas af halen van de woningen van Nederland, maar daar is niets van te merken in de samenstelling van uw commissie, noch in de samenstelling van uw klankbordgroep.

Daarenboven zijn er de principiële bezwaren tegen de ‘paneldemocratie’ voor het klimaat, waar u over moet oordelen. Alles wijst er op dat van u verwacht wordt die weg in te slaan.

In diverse publicaties in Wynia’s Week – zoals van Paul Verburgt en Lucas Bergkamp – hebt u kunnen lezen dat wat zo mooi lijkt in wezen het ondermijnen van de democratie is. Ik zeg: doe het niet. Schep geen parallelle nepdemocratische nevenroute, een doekje voor het bloeden dat de democratie niet versterkt, maar ondermijnt. Uit alles blijkt, dat uw commissie geacht wordt het democratisch deficit bij het klimaatbeleid af te dekken in plaats van nieuwe helderheid te verschaffen.

Geef uw opdracht terug
Uw secretariaat nodigde mij uit om deze week in contact te treden. Ik dank u voor de uitnodiging, maar zie er van af om daar op in te gaan. Wat ik u te zeggen heb, staat in deze Open Brief of in andere publicaties van Wynia’s Week op dit terrein. Dat is de juiste weg voor een journalist, dat is de juiste weg voor een onafhankelijk mediaplatform.

Het zou ook verreweg het beste zijn, als u uw opdracht terug zou geven. Als u zich zo’n zorgen maakt over de democratie – en daar zijn goede reden voor – laat u dan niet de doodlopende weg van de burgerpanels en wat dies meer zij inlokken. Versterk de parlementaire democratie, geef de burgers rechten die ze in de praktijk niet hebben, introduceer eventueel referenda – correctief of niet. Maar trap niet in een parallelle nepdemocratie waar dictators jaloers op zouden zijn.

Met vriendelijke groet, Syp Wynia


Het klimaatdebat is onderdeel van de breed gedragen overtuiging dat de klimaatverandering die ontegenzeglijk gaande is, te wijten is aan menselijk handelen. Deze hubris wordt op Veren of Lood doorgaans betiteld als ‘de klimaathoax’. Meer er over lezen kunt u hier.


Dit artikel over het klimaatdebat van dit moment verscheen eerder vandaag ook op Wynia’s week. Wynia’s Week blijft de ontwikkelingen rond het het opmerkelijke klimaat- en energiebeleid. van de kabinetten-Rutte op de voet volgen. Wilt u dit journalistieke onderzoek steunen? Uw financiële bijdrage wordt zeer op prijs gesteld. Doneren kan op verschillende manieren. Kijk hier.

2 reacties

  1. Anonymous schreef:

    Blind en doof voor de volkswil drukt men de eigen wil door, onderwijl er voor zorgend dat er allerlei jarenlange betalingsverplichtingen aangegaan worden, en dat eventuele weerstand allerlei opgeworpen obstructies moet overwinnen, als die weerstand al niet van het kastje naar de muur gestuurd wordt, met zwartgelakte stukken, niet bestaande notulen en onbeantwoorde vragen. Het is alsof bij het wielrennen de kopgroep allerlei scherpe voorwerpen op het wegdek gooit, om vervolgens te beweren dat ze anders de wedstrijd niet kunnen winnen, omdat het in hun ogen erg belangrijk is dat zij winnen, en niemand anders, want anders bestaat wielrennen niet meer. In een normale wereld wordt zo’n kopgroep gediskwalificeerd, als ze al niet een beroepsverbod krijgen, minimaal is het gigantisch onbehoorlijk.

    Met andere woorden: het is een grote zwendel en oplichterij. Socialiseren van de kosten, privatiseren van de winsten. Geen enkel land is daar ooit beter van geworden, alleen maar armer, en denk maar niet dat de mensen die nu hun zakken vullen straks de niet meer werkende en giftige rotzooi opruimen op eigen kosten, nee, daar mogen onze kinderen voor gaan opdraaien, die zullen ons daar uiterst dankbaar voor zijn. Het zou mij niet verbazen als de toekomstige bejaardenzorg nog minder luxe kent als de hedendaagse daklozenopvang.

  2. oude vlegel schreef:

    Helemaal eens met Anonymous we zouden onmiddellijk moeten stoppen met Europa en gemaakte afspraken annuleren. Als oude man maak ik me grote zorgen waar de Ruttekliek mee bezig is,ze maken onze kinderen schatplichtig aan Zuid Europa. Ook onze tweede kamer is hier mede schuldig aan men is meer bezig z’n zeteltje veilig te stellen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.