DE WERELD NU

Het standbeeld van Princip

Princip 2

Bert Wagendorp, een journalist van de Volkskrant, is van mening dat we aan Gavrilo Princip de EU te danken hebben en dat daarom zijn standbeeld in Belgrado wel verdiend is. Een opmerkelijke gedachte.

Princip was een terrorist van wie weinig goeds gezegd kan worden. Zijn moord op de Habsburgse troonopvolger en diens vrouw heeft de Eerste Wereldoorlog uitgelokt, wat denk ik niet de bedoeling zal zijn geweest. De moord was geen heldendaad. Hij kan beter vergeleken worden met de aanslagen die tegenwoordig door moslims worden gepleegd en die eigenlijk geen doel hebben, maar een uiting zijn van een heftige emotie waarvan de dader weet dat die gedeeld wordt door zijn achterban.

Ik denk dat we genetisch zijn geprogrammeerd om moorden in onze samenleving te veroordelen, maar dat een moord uit naam van een revolutionaire beweging dicht ligt naast een heldendaad. Heldendaden verdienen bewondering, maar het verschil tussen terrorisme en heldendom is soms moeilijk te maken.

Het soort moorden dat door minderheden als een heldendaad wordt gezien komt eigenlijk alleen voor in revolutionaire periodes. Minderheden zijn dan op zoek naar een nieuw en in hun ogen beter soort samenleving en geweld wordt daarbij gezien als een middel om zaken in beweging te krijgen, als een soort noodzakelijk kwaad.

De Balkan ging in de tijd voor de Eerste Wereldoorlog door zo’n periode heen. De Serven en andere nationaliteiten in de Habsburg-monarchie streefden naar onafhankelijkheid en Princip maakte deel uit van een groepering die wel te vergelijken valt met de Baader Meinhof groep in het Duitsland van de jaren zeventig. Geen normaal mens die het positief waardeerde, maar toch was er een romantische en progressieve minderheid van dominees en onderwijzers, die de moordenaars tot steun en toeverlaat diende.

Maar de groep van Princip had in dit geval zijn slachtoffers verkeerd uitgezocht. Franz Ferdinand was bij leven een voorstander van grotere zelfstandigheid van de diverse nationaliteiten binnen de monarchie. Hij streefde naar een soort Oost-Europese Unie die veel zou hebben weg gehad van wat mensen als Cohn Bendit en Verhofstadt later voor hadden met West-Europa. Dat had geen totale onafhankelijkheid betekend voor de Serven in Bosnië en elders op de Balkan, maar wel een flinke stap in die richting.

Het is zeker dat de Serven en de andere Zuid Slaven daar veel beter mee af zouden zijn geweest dan met het latere Joegoslavië en zeker beter dan met de Eerste Wereldoorlog, waar ze meer onder te lijden hebben gehad dan de gemiddelde Europeaan. De enorme vooruitgang in vooral het westelijk en noordelijk deel van de Habsburg-monarchie, in de tweede helft van de negentiende eeuw, had zich kunnen uitbreiden tot het zuidoostelijk deel, als de Eerste Wereldoorlog geen roet in het eten had gegooid.

Wat Servië bezielde om Princip nog eens postuum te willen eren begrijpt buiten dat land waarschijnlijk alleen Wagendorp. Het heeft, denk ik, te maken met het feit dat het oude standbeeld in Sarajevo door de Albanezen was verwijderd en dat Princip in Belgrado nog steeds beschouwd wordt als een symbool voor hun onafhankelijkheid. Dat is dus een misvatting. Het meest waarschijnlijke gevolg van zijn optreden zou juist een toename van de oppressie zijn geweest. Door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog is het daar niet van gekomen maar die oorlog zal in Servië niemand hebben voorzien of gewild.

Princip heeft de man vermoord van wie zijn volk het meest te verwachten had voor zijn autonomie en zijn welvaart. Voor de rest van Europa geldt Princip als symbool voor de collectieve zelfverminking die de Eerste en de daarop volgende Tweede Wereldoorlog hebben betekend voor ons werelddeel.

Misschien dat dit de beleidsmakers in Brussel weer eens aan het denken zet of het wel zo’n goed idee was om Ottomaanse landen [1] als Turkije en Servië uit te nodigen om tot de EU toe te treden. Ik denk dat we dankbaar moeten zijn dat Turkije daar intussen van heeft afgezien. Tussen de 28 lidstaten die de unie nu telt, zitten er al een paar die we beter zouden kunnen missen. Aan corrupte landen waar moordenaars worden geëerd en tegenstanders van het regime na schijnprocessen in de gevangenis worden gezet, hebben we in de EU helemaal geen behoefte. Dat is het verleden waar we afscheid van genomen hebben.


  1. In de zin van cultureel denken, niet specifiek in de zin van geloof (red).

Dit artikel verscheen eerder op het Blog van Toon Kasdorp

2 reacties

  1. Johan P schreef:

    “De moord was geen heldendaad. Hij kan beter vergeleken worden met de aanslagen die tegenwoordig door moslims worden gepleegd en die eigenlijk geen doel hebben, maar een uiting zijn van een heftige emotie waarvan de dader weet dat die gedeeld wordt door zijn achterban.”

    Die aanslagen hebben wel degelijk een doel. Islam kent verschillende vormen van jihad, niet alleen de gewapende strijd.

    Een constante golf van aanslagen door ‘lone wolfs’ en de dreiging ermee zuigt de vitaliteit uit een samenleving en maakt de bevolking murw todat die uiteindelijk maar capituleert. Niet beseffend dat dat slechts leidt tot een minderwaardig bestaan en enorme vervolging onder sharia wetgeving.

    Daarnaast is het een vorm van financiele oorlogsvoering. De kosten voor het doen van een dergelijke aanslag zijn belachelijk laag. Het leven van de aanslagpleger telt niet eens, aangezien die volgens hun geloof direct naar het paradijs gaat als ultieme beloning. En in gebieden als Palestina worden aanslagplegers die joden vermoorden gezien als helden en wordt hun familie voorzien van een staatsinkomen.

    Daar tegenover staan dan de kosten voor de samenleving. Schadeherstel, inzet van hulpdiensten, medische kosten van de slachtoffers. Dat alles is een veelvoud van de kosten die de aanslagpleger maakt. Dat geld kan dus niet worden besteed aan andere zaken. Dat geld overigens ook weer voor de kosten van de rechtszaak tegen mogelijke mislukte aanslagen. De aanslagplegers krijgen advocaten op kosten van de staat, worden bij veroordeling onderhouden door de staat in de gevangenis, waar ze hun gedachtengoed verder verspreiden.

    En zo wordt het ook heel duidelijk uitgelegd in de islamitische geschriften trouwens.
    De financiele jihad is net zo goed een middel om een samenleving te ontwrichten als gewapende strijd.

  2. Koons schreef:

    Prinzip heeft willens en wetens de vernietiging van plm. 23 miljoen mensen in gang gezet.. Apologie voor een duivel??????

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.