DE WERELD NU

Een falend paradigma

falend paradigma 6

Het drama rond de moord op Anne Faber door een overduidelijk menselijk roofdier toont een falend rechtssysteem. Maar is dat de wortel van het probleem? Het falend paradigma is ernstiger.

Een moeder van drie dochters is een petitie gestart om een onderzoek naar het falende rechtssysteem af te dwingen. Duizenden mensen tekenden al. Hoe begrijpelijk ook, dit is een verkeerde aanpak van de goede vraag. Het antwoord op deze goede vraag dient namelijk eerst te worden overwogen. En dat antwoord is dat geen systeem bestand is tegen uitvoerders die het juiste paradigma niet hanteren.

Ik wil best aannemen dat Michael P. geestelijk ziek is, ernstig ziek zelfs. Waar ik me tegen verzet is de gedachte dat je die ziekte er in een kliniek wel eventjes uithaalt, en ik geloof nog minder dat iemand die zich al a priori tegen onderzoek verzette en zo TBS ontliep op die manier geresocialiseerd kan worden. En tussen deze beide stappen die binnen justitie onverenigbaar blijken is Anne Faber vermalen, ingewikkelder is het helaas niet. Slachtoffers als Anne Faber zijn het offer dat men bij Justitie kennelijk bereid is te brengen om het eigen wereldbeeld in stand te houden. Het wereldbeeld dat alles maakbaar, veranderbaar en geneesbaar is.

Evenzo is best mogelijk dat dat op een bepaald moment in het leven van een misdadiger mogelijk is, maar leert de ervaring niet dat er geen voorspellingen mogelijk zijn? Het is ene conclusie die men binnen de rechterlijke macht weigert onder ogen te zien. Het is een paradigma dat zich niet laat uitroeien, maar dat uitgeroeid moet worden wil hier ooit voortgang worden geboekt. Een geval als Michael P. had sowieso al tijdens zijn rechtszaak moeten worden aangemerkt als voorbeeld par excellence, en zijn weigering zich te laten onderzoeken had gepareerd dienen te worden met een veroordeling tot levenslang.

Terzijde: bij de bestraffing van dergelijke nietsontziende psychopaten lijkt me dat een weigering zich te laten onderzoeken zou moeten leiden tot een automatische onbeperkte TBS, zonder verdere bestraffingsmaat. Het is – als je er over nadenkt – de laatste kans voor het paradigma van de geneesbaarheid van mensen als Michael P. Dat zie ik er dus nog wel van komen.

Maar op langere termijn lijkt het verstandiger te proberen een einde te maken aan het paradigma van die geneesbaarheid van zware en herkenbaar gestoorde criminelen. Dit paradigma heeft gefaald, en dient te verdwijnen. Het getuigt van selectieve menslievendheid, en navenante vrijwillige blindheid. Deze dwangmatige variant van wegkijken kan de rechterlijke macht zich steeds minder veroorloven, en als dat besef niet doordringt zullen we onplezierige gevallen van eigenrichting gaan meemaken. Dan gaan roepen dat mensen zich moeten aanpassen zal niet gaan werken.

Vijf jaar geleden benoemde ik dat als een kwestie van prioriteiten. Dat is het nog steeds, maar de rechterlijke macht dient zich te realiseren dat met de zaak rond Anne Faber haar relevantie onder druk komt te staan. Daar niet naar handelen zal die relevantie uiteindelijk doen verdwijnen, met alle risico’s van dien. Het is niet het (geëvolueerde) rechtssysteem dat faalt, maar de mensen die er in werkzaam zijn.

6 reacties

  1. MarceluitFriesland schreef:

    Een beetje strenger straffen daar ben ik ook voor. Het stapelen van straffen, dus als je 20 misdrijven pleegt krijg je ook 20 keer straf.

    Maar levenslang voor 2 verkrachtingen en 4 gewelddadige straatroven is dan wel weer ietsie te gek 16 Jaar was mooi geweest als het ook werkelijk effectief uitgezeten moet worden.

  2. Jantje schreef:

    Daarom moeten we met zijn allen wel die petitie tekenen. Het is een belangrijk drukmiddel. Rechters zitten toch op een ivoren toren en wonen in wijken die de gewone stervelingen niet kunnen betalen.
    De prioriteiten behoren bij de slachtoffers te liggen en niet bij de daders.
    Daders verspelen hun rechten door hun slachtoffers hun rechten te ontnemen.

  3. Dick Kraaij schreef:

    Veruit de beste analyse tot nu toe. Een rechtsstaat kan het zich niet veroorloven om te bouwen op hoop, een eenzijdig wereldbeeld, vage voorspellingen en onbewezen psychologische inzichten, dubieuze therapieën en teveel vertrouwen in c.q. gebrek aan controle op hippieklinieken.

    Een regeringspartij als de ChristenUnie, die altijd met één been staat in de bittere noodzaak van law&order en het met het andere in de christelijke wereld van wonderen en barmhartigheid, zou zich dit in het bijzonder moeten aantrekken. Ja, het is een feit dat God mensen verandert, zelfs de zwaarste criminelen en terroristen. Maar het is een ongerijmdheid als een rechtsstaat, hoe subtiel en terughoudend ook, op dit soort dingen gaat rekenen. Het leven van Anne Faber is namelijk niet minder waard dan dat van haar (verkrachter en) moordenaar. Ik wil het zelfs scherper formuleren: haar leven was meer waard dan dat van hem.

  4. carthago schreef:

    Reïntegratie mag wat kosten van de incompetente rechterlijke penoze, die paar vermoordde onschuldigen zwijgen immers toch voor eeuwig.Den hondsdolder, een voorbeeld ! ….van misdadige incompetentie.

  5. Frans Groenendijk schreef:

    Ik denk dat ik het met heel veel van de gedachten achter dit stuk eens ben. Toch wringt het een beetje. Vooral met die kop: ‘falend paradigma’.
    Een ‘paradigma’ is iets uit de wetenschap, maar het stuk gaat vooral over de rechtspraak die zich per definitie wel onderzoekend maar niet wetenschappelijk bezig is. In dit geval gaat het om een paradigma uit de criminologie. U spreekt van ‘altijd bestaande mogelijkheid van genezing’ als paradigma. Maar dit is sowieso eerder een dogma dan een paradigma. Paradigma’s hebben voor en nadelen. Tot die nadelen behoort niet datgene wat in de criminologie schering en inslag is. Een fatsoenlijk paradigma geeft sturing aan datgene wat onderzocht wordt, sturing die te benauwend of zelfs verkeerd kan zijn.
    Bovendien is ‘geneesbaarheid als paradigma’ (of dogma) in de criminologie en in het verlengde daarvan de rechtspraak nog te vriendelijk!
    De insteek van de criminologen is niet alleen dat “straf nooit werkt” maar dat het enige nut dat straf kan hebben is dat de crimineel gecorrigeerd wordt. De doelstelling om de maatschappij te beschermen tegen criminaliteit speelt een veel te kleine rol in dat wereldje.

  6. Juvemalis schreef:

    Ik heb het even nagezocht, en het eerste nuttige dat ik tegen kwam was een pakket van 23 definities van paradigma: http://www.encyclo.nl/begrip/paradigma.

    Het paradigma is bedacht door de wetenschapshistoricus Thomas Kuhn om de wendingen in het wetenschappelijk denken te kunnen duiden en hanteren, maar dat betekent m.i. geenszins dat het concept zich daartoe beperkt. Een der definities noemt het ook als een uitwerking van een bepaalde manier om een geheel van theorieën, filosofische uitgangspunten en waarden, waarmee juridische leerstukken worden ontwikkeld te omschrijven. Dat komt vrij aardig in de buurt van hoe ik het woord hier hanteer, aangezien ik het hier primair heb over een conceptueel complex van beschouwen en redeneren.

    Wellicht had ik met het introduceren van het woord paradogma een interessant neologisme kunnen introduceren, maar in stukken als deze doe ik dat niet graag omdat het gemeenlijk meer verwarring schept dan het zaken verheldert. Maar in een debat over welke term het meest concreet past is het wellicht een goede gedachte het ter overweging mee te geven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *