DE WERELD NU

De glijdende rechtsstaat

NGO's

Een weg glijdende rechtsstaat lijkt in Nederland steeds normaler gevonden te worden. Het voorstel van een plea bargain door het OM is er een voorbeeld van. Maar lang het enige niet.

Ook de NOS lijkt het wel wat te vinden, maar houdt het bericht vooralsnog af van Teletext:

Minister Grapperhaus vindt het een interessant idee om strafafspraken te maken met verdachten die bereid zijn schuld te bekennen. “Dat kan soms een doorbraak betekenen in een moeizaam strafproces”, zegt hij over een voorstel van het Openbaar Ministerie.
Topman Van der Burg van het OM zei gisteren op een congres over rechtspraak in Den Haag dat het OM voor een vorm van plea bargaining is. Hij wees erop dat er in andere landen al vaak afspraken over de strafmaat worden gemaakt met bekennende verdachten en dat dit de procesduur flink kan verkorten.

Interessanter nog is wat het OM beweegt met dit voorstel te komen. Welbeschouwd is dat uiterst pijnlijk:

De gemiddelde duur van een rechtszaak in Nederland is nu bijna negen maanden. Maar bij een vonnisafspraak met een bekennende verdachten kan die in sneltreinvaart worden afgerond. Er is dan minder onderzoek en getuigenverhoor nodig en in principe zou één zittingsdag kunnen volstaan.

Toch is minister Grapperhaus terughoudender dan de berichtgeving suggereert. Terecht. Zijn opmerking dat lang niet alle strafzaken er voor in aanmerking zouden moeten komen is kritischer dan de journalistiek leek te beseffen. Want wat ga je doen met iemand die schuld bekent aan een vergrijp waarvoor een rechter gewoonlijk 36 uur schoffelen rekent? 24 uur geven? In Nederland moet je daar rekening mee houden. De aftrek van een schuldbekentenis zit hier vaak al ingebakken in het vonnis dat een rechter uitdeelt. Want dat is de essentie voor een verdachte om een plea bargain aan te gaan: een kortere straf, in ruil voor een korter proces.

Wat is de reden dat men bij het OM zo uit is op kortere processen? Daar raken we de kern van deze kwestie, en een die het parlement zich meer dan een beetje zou moeten aantrekken: door de tijdsdruk en normering van tijd die voor een rechtszaak wordt vrijgemaakt, komt het OM voortdurend in de problemen, is er niet genoeg geld allerlei zaken nauwkeurig te doorvorsen en wordt er broddelwerk geleverd uit opluchting dat men in ieder geval iemand bestraffen kan. Anders geformuleerd: bezuinigen op de rechtsstaat had tot gevolg dat er concessies werden gedaan aan de zorgvuldigheid, en achtereen volgende ministers van Justitie zijn hieraan schuldig geweest. Wie waren die ministers? Vooral VVD’ers.

Wat zich nu wreekt is de waarheid achter een oude beschuldiging aan het adres van de VVD: dat zij de prijs van veel kent, maar de waarde van weinig. Niet alle rechtsspraak kun je van een financieel prijskaartje voorzien en daarnaar handelen. Rechtsgevoel bij de bevolking vraagt zorgvuldigheid, maar van die recente rij VVD-ministers mocht dat rechtsgevoel niet te duur worden. Daar plukken we al geruime tijd de wrange vruchten van.

Deze kwestie van plea bargains is slechts een volgende stap in een rij ondergravingen van de bestaande rechtsstaat. Dat geeft reden tot zorg, niet in het minst doordat dit het OM geregeld tot politiek gemotiveerde beslissingen brengt wie te vervolgen. Zie de rechtszaak tegen de BlokkeerFriezen, en vergelijk die met de aanpak van de KOZP-activisten.

Ookkunnen plea bargains leiden tot een grotere willekeur. Uit de USA zijn gevallen bekend van verdachten die hun hele hebben en houden moesten verkopen om hun verdediging te kunnen bekostigen. Dit zijn ongewenste bijverschijnselen, die kunnen leiden tot nog ongewenster beslissingen aangaande een vervolging. Uniformiteit van het recht is een groot goed, en iedere stap die daaraan afbreuk doet is een stap achteruit. Dit is niets om op stel en sprong uit te voeren, maar iets dat zorgvuldige weging verdient ten einde eventuele consequenties goed te kunnen ondervangen en te voorkomen dat ongewenste bij-effecten de boventoon gaan voeren. Maar liever had ik dat dit een stille dood sterven gaat.

Er is al te veel innovatie gaande die niets bijdraagt aan de objectiviteit van de rechtstoemeting.

glijdende rechtsstaat

5 reacties

  1. El Cid schreef:

    Het wordt tijd voor een mega-proces tegen de VVD. De aanklacht voorlezen zal een aantal dagen vergen maar het lijkt me niet al te moeilijk om aan te tonen dat er sprake is van een criminele organisatie. Wat een corrupt zooitje is die VVD zeg!

    Maar ja. Als dit in een ander land gebeurt is dát land corrupt. In Nederland gebeurt zoiets niet..hahaha.

  2. Cool Pete schreef:

    De scheiding der machten wordt weer eens geweld aangedaan.
    O.M. is uitvoerende macht: vervolgen en aanklagen.
    De rechter is rechtsprekende macht : de strafmaat bepalen.

    Wat nu voorgesteld wordt, is de garantie op corruptie,
    lonend maken van misdaad, en rechts-verkrachting.

  3. Johan P. schreef:

    Tsja, ik zou het eigenlijk graag om willen draaien.
    Het basis idee moet zijn dat men de waarheid vertelt in een rechtszaak. Een verdachte die bekent krijgt daarom de normale straf.
    Iemand die ontkent en schuldig wordt bevonden door overtuigend bewijs zou in principe een straf moeten krijgen die 50% hoger ligt EN een aanvullende boete voor het verspillen van tijd en geld.

    Daarbij moet wel rekening worden gehouden met een mogelijk beroep. Indien men in beroep gaat wordt de boete en de extra strafmaat pas in effect gesteld wanneer de beroepszaak is beeindigd en de veroordeling stand houdt.
    Overigens zou er best een aanpassing in de wet mogen komen. Beroepsprocedures nemen veel tijd in beslag. Daarom zou het niet onjuist zijn dat wanneer de beroepsprocedure de veroordeling bevestigt dit ook automatisch een verlenging/verzwaring van de straf betekent.

  4. Scaramouche schreef:

    Bij het grootkapitaal is dergelijk handjeklap aan de orde van de dag. Pon, ABN Amro, KPMG, noem maar op. Het bedrijf belooft de volgende keer beter op te letten, om niet weer betrapt te worden, betaalt een armzalige en op de belasting in mindering te brengen boete en de hooggeplaatste verantwoordelijken blijven netjes buiten schot.

    Deze handelswijze is inmiddels een door de bestuurlijke elite algemeen aanvaard verschijnsel. Een logische vervolgstap is dan ook om deze werkwijze ook op kleinere criminelen toe te passen. Zodat de statistieken nog minder misdaad laten zien en er nog meer cellen leeg blijven staan. En het kabinet zichzelf weer op de borst kan kloppen omdat ze Nederland alweer veiliger hebben gemaakt.

  5. Niets is wat het lijkt schreef:

    Ik ben het met alle voorgaande reacties eens.
    De glijdende schaal (steeds een stukje naar beneden tot het afvoerputje) is tot normaliteit geworden in NL.
    Of het nu om het onderwijs, de zorg, de rechtspraak of wat dan ook gaat.